و الإنسان في الرتبة فوق الملائكة الأرضية و السماوية ، و الملائكة العالون خير من هذا النوع الإنساني بالنص الإلهي . پس انسان در رتبه عالىتر است از ملايكهء ارضيه و سماويه ، و آن ملايكه كه معبرند به عالين ، بهترند از نوع انسانى به نص الهى ، و هو قوله تعالى : * ( أَمْ كُنْتَ من الْعالِينَ ) * « 91 » . و شيخ در « فتوحات » آورده است كه : رسول را - صلَّى الله عليه و سلَّم - ديدم ، و سؤال كردم كه انسان افضل [ 215 - پ ] است يا ملايكه ؟ رسول - عليه السّلام - گفت : « 92 » ندانسته اى كه حق - سبحانه و تعالى - مىگويد : هر كه مرا در نفس خود ذكر كند ، من نيز او را در نفس خويش ذكر كنم ، و هر كه مرا در ملأ « 93 » ذكر كند من در ميان جمعى ، بهتر از آن او را ذكر كنم . شيخ مىگويد : بدين جواب فرح كردم و دريافتم كه آن ملأ خير ملايكهء عالون است . و اين خيريت بحسب عموم افراد است نه بحسب خصوص . و تحقيق در اين مقام آنست كه هر موجودى را از موجودات وجهى است خاص ، بسوى ربّ خود ، كه غيرى در آن وجه مشارك او نيست . و انسان جامع جميع اين وجوه است ، چه او جامع جميع حقايق كونيه و الهيه است ، چنان كه نزد همه محقّقان مقرّر است . پس انسان از حيثيت حقيقيه بهتر است از جميع موجودات ، و لهذا خلافت بر همهء مكوّنات او راست . و از حيثيت خلقت نيز انسان كامل و افراد و اقطاب از جميع موجودات بهتر است از براى ظهور حق در ايشان ، به جميع كمالات و صفاتش ، و غير ايشان از اناسى در نصف اعلى واقع شده‌اند از دايرهء حقيقت انسان ، أعنى در طرف كمال ، يا در نصف اسفل كه طرف نقصان است واقع شده‌اند . طايفه اوّل بهتر است از همه ملايكهء ارضيه و سماويه ، از براى تسبيح و تقديس ايشان حق را به اكثر السنهء موجودات ، بل به كلَّش . و اين طايفه متوسطينند در كمال از متوجهين به حضرت ذو الجلال . و طايفه دوم كه در نصف اسفل واقعاند ، « 94 » مرتبهء ايشان ادنى است از ملايكهء

--> « 91 » س 38 ى 75 . « 92 » پا : فرمود . « 93 » پا : ملائى . « 94 » پا : در نصف واقعاند .